Hipoteka
Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym, które zabezpiecza wierzytelność (najczęściej kredyt) na konkretnej nieruchomości. Daje wierzycielowi — zwykle bankowi — dwa silne uprawnienia: może dochodzić zaspokojenia z tej nieruchomości bez względu na to, kto jest jej aktualnym właścicielem, oraz robi to z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi dłużnika.
Powstaje dopiero z chwilą wpisu do księgi wieczystej w dziale IV — sam podpis umowy kredytowej hipoteki jeszcze nie tworzy. Najważniejsza cecha praktyczna to „przywiązanie” do nieruchomości: jeśli właściciel ją sprzeda, hipoteka nie znika, lecz obciąża nieruchomość w rękach nowego nabywcy. Dlatego przy zakupie mieszkania z rynku wtórnego sprawdzenie działu IV jest równie ważne jak sprawdzenie, kto jest właścicielem.
Rozróżnia się kilka odmian hipoteki według sposobu jej powstania:
| Rodzaj | Jak powstaje | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|
| Umowna | z umowy właściciela z wierzycielem | kredyt hipoteczny |
| Przymusowa | na podstawie tytułu wykonawczego, bez zgody właściciela | egzekucja długu, zaległości podatkowe |
| Kaucyjna (historyczna) | dla wierzytelności o nieustalonej wysokości | konstrukcja sprzed 2011 r. |
Hipotekę spłaconą trzeba aktywnie wykreślić — nie znika sama z chwilą zapłaty ostatniej raty.