Hipoteka kaucyjna
Hipoteka kaucyjna to dawna postać hipoteki, służąca zabezpieczeniu wierzytelności o nieustalonej z góry, zmiennej wysokości — na przykład odsetek, kredytu odnawialnego czy roszczeń przyszłych. Charakteryzowała się tym, że oznaczano dla niej jedynie sumę maksymalną, do której wierzyciel mógł się zaspokoić, a nie konkretną kwotę długu.
Konstrukcja ta została zniesiona nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece, która weszła w życie 20 lutego 2011 r. Od tej daty nie ustanawia się już osobno hipoteki zwykłej i kaucyjnej — istnieje jedna hipoteka, która z natury zabezpiecza także wierzytelności o zmiennej wysokości do oznaczonej sumy. W praktyce hipoteka kaucyjna nadal pojawia się w księgach wieczystych starszych nieruchomości, ustanowiona przed 2011 r., i pozostaje skuteczna na dawnych zasadach aż do wykreślenia.
Dla kupującego oznacza to jedno: jeżeli w dziale IV widnieje hipoteka kaucyjna, należy ją traktować jak każde inne obciążenie i wyjaśnić u wierzyciela, jaka wierzytelność za nią stoi i czy została już spłacona. Sama nazwa „kaucyjna” nie mówi nic o aktualnym saldzie długu.
Przykład: Kupujący ogląda księgę kamienicy z lat 90. W dziale IV figuruje „hipoteka kaucyjna do kwoty 120 000 zł” na rzecz banku, który już nie istnieje pod tą nazwą. Przed transakcją trzeba ustalić następcę prawnego banku i uzyskać dokument potwierdzający wygaśnięcie wierzytelności, by wpis dało się wykreślić.