Prawo dożywocia
Prawo dożywocia to umowa, w której właściciel przenosi własność nieruchomości na inną osobę w zamian za dożywotnie utrzymanie. Nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy mieszkanie, wyżywienie, opiekę w chorobie oraz pochówek - a w razie potrzeby także przyjąć go pod swój dach jak domownika. Jest to forma zabezpieczenia starości spotykana zwłaszcza między osobami starszymi a ich opiekunami lub rodziną.
Umowa dożywocia wymaga formy aktu notarialnego, bo dotyczy przeniesienia własności nieruchomości. Po jej zawarciu nowy właściciel zostaje wpisany w dziale II księgi wieczystej, a samo prawo dożywocia ujawnia się jako obciążenie w dziale III. Dzięki temu prawo dożywotnika chroni nieruchomość nawet wtedy, gdy nabywca później ją sprzeda - kolejny właściciel kupuje lokal z tym obciążeniem.
Dożywocie bywa mylone z darowizną z poleceniem albo ze służebnością mieszkania, ale różni się istotnie. Przy darowiźnie obdarowany nie jest zobowiązany do świadczeń wzajemnych, a dożywocie to umowa odpłatna - zapłatą jest opieka. Ma to skutki podatkowe: przeniesienie własności w ramach dożywocia podlega PCC, a nie podatkowi od spadków i darowizn. Jeśli relacje się zepsują i wspólne mieszkanie staje się nie do zniesienia, sąd może zamienić dożywocie na rentę, a w wyjątkowych sytuacjach rozwiązać umowę.
Przykład: Starsza właścicielka mieszkania we Wrocławiu zawiera umowę dożywocia z bratankiem: przenosi na niego własność lokalu, a on w zamian zobowiązuje się ją utrzymywać i opiekować się nią do końca życia. Prawo dożywocia zostaje wpisane w dziale III księgi wieczystej, więc gdyby bratanek chciał mieszkanie sprzedać, kupujący przejmie je razem z tym zobowiązaniem.