Zastaw hipoteczny
Określenie zastaw hipoteczny to potoczne, nieścisłe połączenie dwóch odrębnych instytucji prawa: zastawu i hipoteki. W języku prawniczym taki termin nie istnieje, ale w mowie potocznej oznacza zwykle obciążenie nieruchomości na zabezpieczenie długu, czyli po prostu hipotekę. Warto wiedzieć, że zastaw i hipoteka różnią się tym, czego dotyczą.
Hipoteka obciąża nieruchomość albo prawo z nią związane (np. użytkowanie wieczyste, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) i powstaje przez wpis do księgi wieczystej. To ona zabezpiecza kredyty mieszkaniowe. Zastaw natomiast dotyczy rzeczy ruchomych albo praw (np. samochodu, udziałów, papierów wartościowych) i nie ma nic wspólnego z księgą wieczystą. Stąd błędem jest mówienie o zastawie na mieszkaniu — nieruchomość obciąża się hipoteką, nie zastawem.
| Cecha | Hipoteka | Zastaw |
|---|---|---|
| Przedmiot | Nieruchomość lub prawo | Rzecz ruchoma lub prawo |
| Sposób ustanowienia | Wpis do księgi wieczystej | Umowa, czasem wydanie rzeczy lub wpis do rejestru zastawów |
| Typowe zastosowanie | Kredyt mieszkaniowy | Kredyt na auto, zabezpieczenie udziałów |
W praktyce, gdy ktoś mówi o zastawie hipotecznym mieszkania, chodzi mu o ustanowienie hipoteki na rzecz banku. Dla pewności, jaki ciężar realnie obciąża lokal, należy sprawdzić dział IV księgi wieczystej, w którym ujawnia się hipoteki — przez odpis z księgi.
Przykład: Kupujący mówi w banku, że chce wziąć kredyt pod zastaw hipoteczny kupowanego mieszkania. Doradca prostuje: nieruchomość nie idzie pod zastaw, tylko pod hipotekę, którą bank wpisze do działu IV księgi wieczystej lokalu. Termin potoczny i prawniczy oznaczają tu to samo zabezpieczenie, ale poprawna nazwa to hipoteka.