Zaliczka

Zaliczka to część ceny wpłacona przed zawarciem lub wykonaniem umowy. Jej istota jest prosta: to przedpłata, która przy realizacji transakcji odlicza się od końcowej kwoty, a przy odstąpieniu od umowy wraca do wpłacającego. Zaliczka nie tworzy żadnej sankcji — dlatego jest rozwiązaniem łagodniejszym niż zadatek.

To rozróżnienie ma realne skutki finansowe. Jeżeli kupujący wpłaci zaliczkę i wycofa się z zakupu, odzyskuje ją w pełni; jeżeli wycofa się sprzedający, zwraca dokładnie tyle, ile dostał — bez dodatku. W odróżnieniu od zadatku, gdzie odstąpienie kosztuje (utrata kwoty albo zwrot w podwójnej wysokości), zaliczka nie dyscyplinuje stron. Dla kupującego, który nie jest pewny finansowania, jest bezpieczniejsza; dla sprzedającego, który chce związać drugą stronę, słabsza.

Co istotne, o charakterze wpłaty decyduje treść umowy, a nie sama nazwa. Jeżeli umowa nie nazywa wpłaty zadatkiem ani nie opisuje jego skutków, sąd zwykle traktuje ją jako zaliczkę. W razie wątpliwości warto zapisać wprost: kwota X stanowi zaliczkę podlegającą zwrotowi w razie niedojścia umowy do skutku.