Najem socjalny

Najem socjalny lokalu to forma wynajmu mieszkania z zasobu gminy osobom o niskich dochodach, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić potrzeb mieszkaniowych na rynku. Zastąpił dawne pojęcie lokalu socjalnego. Czynsz jest tu wyraźnie niższy niż rynkowy — gmina ustala go uchwałą — a umowę zawiera się na czas oznaczony, z możliwością przedłużenia, jeśli najemca nadal spełnia kryteria dochodowe.

O przyznanie lokalu w najmie socjalnym wnioskuje się do gminy, która weryfikuje dochód gospodarstwa domowego i warunki mieszkaniowe według lokalnej uchwały rady gminy. Pierwszeństwo mają osoby, którym sąd przyznał prawo do takiego lokalu w wyroku eksmisyjnym, osoby bezdomne, opuszczające pieczę zastępczą czy dotknięte zdarzeniami losowymi. Standard tych lokali bywa obniżony, ale muszą one nadawać się do zamieszkania.

Najem socjalny pełni funkcję zabezpieczenia społecznego i jest ściśle reglamentowany — nie można go podnająć ani przekształcić we własność na zasadach komercyjnych. Gdy dochody najemcy istotnie wzrosną, gmina może podnieść czynsz lub nie przedłużyć umowy. To narzędzie polityki mieszkaniowej samorządu, blisko związane z ochroną praw lokatora: sąd, orzekając eksmisję, może przyznać konkretnej osobie prawo do lokalu w najmie socjalnym, a wtedy gmina ma obowiązek taki lokal zapewnić.