Kredyt we frankach szwajcarskich — historia, ryzyko i sytuacja prawna

Kredyty hipoteczne denominowane w walucie obcej, w szczególności we frankach szwajcarskich (CHF), stały się popularne w Polsce na początku XXI wieku. Banki oferowały je jako atrakcyjną alternatywę dla kredytów w złotówkach ze względu na niższe oprocentowanie. Jednakże, to co początkowo wydawało się korzystne, z czasem przerodziło się w poważny problem dla wielu kredytobiorców.

Historia kredytów we frankach w Polsce

Kredyty we frankach szwajcarskich zaczęły zyskiwać na popularności w Polsce około 2004 roku. Wówczas kurs CHF był stosunkowo niski, a oprocentowanie kredytów w tej walucie znacznie korzystniejsze niż w złotówkach. Banki promowały te produkty jako sposób na obniżenie miesięcznych rat.

W 2008 roku, w obliczu globalnego kryzysu finansowego, kurs CHF zaczął gwałtownie rosnąć. Kredytobiorcy, którzy zaciągnęli zobowiązania w tej walucie, zaczęli odczuwać wzrost rat, co było wynikiem wzrostu kursu franka wobec złotego. W 2015 roku decyzja Szwajcarskiego Banku Narodowego o uwolnieniu kursu franka spowodowała jego dalszą aprecjację, co jeszcze bardziej pogorszyło sytuację kredytobiorców.

Ryzyko kursowe związane z kredytami w CHF

Ryzyko kursowe to główny czynnik wpływający na obciążenie finansowe kredytobiorców. W przypadku kredytów w CHF, zmiany kursu walutowego mogą znacząco wpływać na wysokość miesięcznych rat oraz całkowity koszt kredytu. Wzrost wartości franka oznacza wyższe raty w złotówkach, co może prowadzić do trudności w spłacie zobowiązań.

Przykład: Jeśli kurs CHF w momencie zaciągania kredytu wynosił 2 PLN, a wzrósł do 4 PLN, oznacza to dwukrotny wzrost wartości raty w złotówkach, mimo że rata w CHF pozostaje niezmieniona.

Sytuacja prawna kredytów frankowych w Polsce

Kredytobiorcy, którzy czuli się poszkodowani przez banki, zaczęli kierować sprawy do sądów, domagając się unieważnienia umów kredytowych lub ich przewalutowania po kursie z dnia podpisania umowy. Punktem spornym stały się klauzule abuzywne, które zdaniem wielu sądów były niezgodne z prawem.

W 2019 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że polskie sądy mogą unieważniać umowy kredytowe zawierające niedozwolone klauzule. Decyzja ta otworzyła drogę do kolejnych pozwów i negocjacji z bankami, które muszą stawić czoła licznym pozwom zbiorowym i indywidualnym.

Wpływ decyzji TSUE na sytuację kredytobiorców

Decyzja TSUE z 2019 roku stała się punktem zwrotnym dla wielu kredytobiorców, którzy zyskali argumenty w walce o swoje prawa. Sąd Najwyższy w Polsce, na podstawie orzeczenia TSUE, podjął szereg decyzji korzystnych dla kredytobiorców, co zachęciło kolejne osoby do składania pozwów.

Banki, w obliczu rosnącej liczby spraw sądowych, rozpoczęły negocjacje w celu zawierania ugód z kredytobiorcami, oferując przewalutowanie lub inne formy łagodzenia skutków wzrostu kursu CHF.

Aktualna sytuacja na rynku kredytów walutowych

Według danych NBP z czwartego kwartału 2024 roku, liczba nowych kredytów we frankach jest znikoma. Obecnie rynek zdominowany jest przez kredyty złotówkowe, pomimo relatywnie wysokiego poziomu WIBOR, który wynosi około 5,85%. Średnia cena metra kwadratowego w Warszawie to około 17 000 PLN, co sprawia, że kredyt hipoteczny jest istotnym narzędziem finansowania zakupu nieruchomości.

Podsumowanie

• Kredyty we frankach szwajcarskich były popularne ze względu na niskie oprocentowanie, lecz wiązały się z ryzykiem kursowym.
• Wzrost kursu CHF spowodował znaczne zwiększenie rat kredytowych dla wielu kredytobiorców.
• Orzeczenie TSUE z 2019 roku umożliwiło unieważnianie umów z niedozwolonymi klauzulami, co dało kredytobiorcom nowe możliwości prawne.
• Banki coraz częściej decydują się na zawieranie ugód, aby uniknąć kosztownych procesów sądowych.
• Obecnie rynek koncentruje się na kredytach złotówkowych, z uwagi na mniejsze ryzyko kursowe.